Υπάρχουν και υγρότοποι σημαντικής οικολογικής αξίας που δεν είναι ευρέως γνωστοί. Οι λίμνες Σαλτίνη, Βουλκαριά, Κομήτη, η λιμνοθάλασσα Λιμένι, το ποτάμι Νύσσα προσφέρουν πολλαπλές υπηρεσίες και αγαθά στον άνθρωπο και το περιβάλλον.

Κείμενο-Φωτογραφίες: Διονύσης Χρ. Μαμάσης
Περιβαλλοντολόγος-Χαρτογράφος Αυτό το ηλεκτρονικό μήνυμα προστατεύεται από spam bots, θα πρέπει να έχετε ενεργοποιημένη τη Javascript για να το δείτε

Παγκόσμια Ημέρα Υγροτόπων η 2η Φεβρουαρίου και γιορτάζεται σε πολλά σημεία του πλανήτη και της χώρας μας.  Επετειακές εκδηλώσεις, περιβαλλοντικές δραστηριότητες, σεμινάρια και εισηγήσεις υλοποιούνται με στόχο την προβολή και προστασία των πιο ευάλωτων και απειλούμενων κομματιών του φυσικού περιβάλλοντος. Την ημέρα αυτή του 1971 στην πόλη Ραμσάρ του Ιράν στην Κασπία θάλασσα, υπογράφηκε η ομώνυμη Σύμβαση για την προστασία των Υγροτόπων Διεθνούς Σημασίας.  Φέτος το βασικό σύνθημα από τα κεντρικά γραφεία Ραμσάρ στην Ελβετία φέρει τον τίτλο «Φροντίζοντας τους υγροτόπους, η απάντηση στην κλιματική αλλαγή».
Από τις 7-18 Δεκεμβρίου 2009 πραγματοποιήθηκε στην Κοπεγχάγη η παγκόσμια συνδιάσκεψη για τη κλιματική αλλαγή με τα γνωστά αρνητικά αποτελέσματα ενώ στις 11.01.2010 ξεκίνησε επισήμως ο εορτασμός του Διεθνούς έτους βιοποικιλότητας από τα Ηνωμένα Έθνη. Οι υγρότοποι διαδραματίζουν εξέχοντα και πολλαπλό ρόλο για τον άνθρωπο ενόσω οι διεργασίες της φυσικής παραγωγής και αναπαραγωγής εξελίσσονται αδιάκοπα. Το θέμα της παγκόσμια ημέρας υγροτόπων είναι μείζον, αφού η υπερθέρμανση του πλανήτη και οι κλιματικές συνθήκες είναι καταστροφικές στους υγρότοπους και τα οικοσυστήματα του πλανήτη, γι’αυτό και πρέπει να αντιμετωπιστούν εγκαίρως τα προβλήματα της γης. Οι συνέπειες θα αποβούν καταστροφικές για όλες ανεξαιρέτως τις περιοχές και τους πληθυσμούς της γης, αν δεν παρθούν σημαντικές και δραστικές αποφάσεις διατήρησης ή καλύτερα διάσωσης της φύσης.
Όσον αφορά στους αριθμούς το σύνολο των χωρών που έχουν υπογράψει τη σύμβαση ανέρχεται στις 159 ενώ οι διεθνούς σημασίας υγρότοποι είναι 1883 περιοχές με συνολική έκταση 185,134,911 ha (ha:εκτάρια). Τις περισσότερες περιοχές τις διαθέτει το Ηνωμένο Βασίλειο με 168 περιοχές και έκταση 1.274,323 ha, έπειτα το Μεξικό με 114, ακολουθεί η Αυστραλία με 65 και η Ισπανία με 63 αντίστοιχα.
Η Ελλάδα ήταν η έβδομη χώρα που υπέγραψε και ενεργοποίησε τη Σύμβαση με το Ν.Δ. 191/74, ανακηρύσσοντας δέκα υγροτοπικές περιοχές με έκταση 163,501 ha που περιλαμβάνονται στον κατάλογο Διεθνούς Σημασίας. Η Σύμβαση τέθηκε σε εφαρμογή στις 21/12/1975. 
Σύμφωνα με το άρθρο 1 της Σύμβασης «Υγρότοποι είναι φυσικές ή τεχνητές περιοχές αποτελούμενες από έλη με ποώδη βλάστηση, από μη αποκλειστικώς ομβροδίαιτα έλη με τυρφώδες υπόστρωμα, από τυρφώδεις γαίες ή από νερό. Οι περιοχές αυτές είναι μονίμως ή προσωρινώς κατακλυζόμενες με νερό, το οποίο είναι στάσιμο ή ρέον, γλυκό, υφαλμυρό ή αλμυρό και περιλαμβάνουν επίσης εκείνες που καλύπτονται από θαλασσινό νερό το βάθος του οποίου κατά τη ρηχία δεν υπερβαίνει τα έξι μέτρα».
Κατά την τελευταία εκατονταετία οι υγρότοποι της χώρας μας έχουν μειωθεί στο ένα τρίτο της έκτασης και υπολογίζεται ότι έχουν καταγραφεί 378 υγρότοποι συνολικού εμβαδού 2.026.176 στρέμματα ενώ συνεχώς η βάση ενημερώνεται και επικαιροποιήται με νέες εγγραφές υγροτόπων. Η Δυτική Ελλάδα είναι η πιο πλούσια σε υγροτοπικά συστήματα με 443.745 τετραγωνικά χιλιόμετρα και 41 τύπους υγροτόπων ενώ ακολουθεί η Κεντρική Μακεδονία με 16 υγροτόπους.
Οι περιοχές αυτές χαρακτηρίζονται ως πολύτιμη περιβαλλοντική κληρονομιά της Ελλάδας ενώ για το νομό Αιτωλοακαρνανίας έχουν συμπεριληφθεί στον κατάλογο Ramsar οι Λιμνοθάλασσες Μεσολογγίου-Αιτωλικού και ο Αμβρακικός κόλπος. Στο οικολογικό δίκτυο Natura 2000 έχουν ενταχθεί προστατευόμενες περιοχές που σφύζουν από ζωή βιοτικών παραγόντων. Ιδιαίτερα θαυμαστή είναι η πληθώρα υδρόβιων πουλιών που βρίσκουν εκεί χώρους για αναπαραγωγή, φώλιασμα, τροφή και ξεκούραση ενώ πολλά από τα είδη είναι μεταναστευτικά. Η σημασία της βιοποικιλότητας της Τριχωνίδας, Λυσιμαχίας, Οζερού, Αμβρακίας, Εύηνου ποταμού, Αχελώου είναι ζωτικής σημασίας για την ευημερία του ανθρώπου και μέγιστης περιβαλλοντικής αξίας. Παρόλα αυτά υπάρχουν και υγρότοποι σημαντικής οικολογικής αξίας που δεν είναι ευρέως γνωστοί. Οι λίμνες Σαλτίνη, Βουλκαριά, Κομήτη, η λιμνοθάλασσα Λιμένι, το ποτάμι Νύσσα προσφέρουν πολλαπλές υπηρεσίες και αγαθά στον άνθρωπο και το περιβάλλον.
Ο Δήμος Ανακτορίου θεωρείται ένας από τους πιο πλούσιους δήμους του νομού σε υγρό στοιχείο και υδάτινες επιφάνειες. Μόλις 2km από την Βόνιτσα στην αριστερά πλευρά του οδικού άξονα προς τη Λευκάδα βρίσκεται μια μικρή λίμνη. Και το όνομα αυτής «Κομήτη». Αν και οι ντόπιοι πιστεύουν ότι έχει πολύ μεγάλο βάθος, θεωρούν ότι δημιουργήθηκε από την πτώση κάποιου μετεωρίτη ή κομήτη, εξού και το όνομα. Είναι η μικρότερη λίμνη του νομού με μέγιστη διάμετρο 327m. Δεν έχει μελετηθεί στενά ενώ οι πλούσιοι καλαμιώνες, το φυσικό κοίλωμα του λόφου Ορνίτσας (295m.), το φωλιάσμα αρκετών υδρόβιων πουλιών κεντρίζουν το ενδιαφέρον μας.
Περιοχές προστασίας ορνιθοπανίδας είναι και η λιμνοθάλασσα Λιμένι Βόνιτσας, η οποία είναι και ζώνη Β της συνθήκης Ramsar καθώς και περιμετρικά από το μικρό νησάκι που απλώνεται ήσυχα στα ανατολικά της πόλης. Στο νησάκι διακρίνουμε το γραφικό εκκλησάκι του Αγίου Νεκταρίου που περιβάλλεται από τα πεύκα και τους μεγάλους ευκαλύπτους .
Στο Βορειοδυτικό άκρο της Αιτωλοακαρνανίας και περίπου 5km νότια τα Βόνιτσας βρίσκεται η λίμνη Βουλκαρία ή Μυρτούντιον. Σχηματίζεται στο μέσον της χερσονήσου της Στέρνας, που είναι ο δεξιός βραχίονας της εισόδου στον Αμβρακικό κόλπο. Μια διώρυγα 1400m, που οι κάτοικοι ονομάζουν «ο αύλακας της Κλεοπάτρας». Διοχετεύει τα πλεονάζοντα νερά της στο Ιόνιο πέλαγος και την συνδέει με αυτό. Έχει σχήμα ακανόνιστο, όχθες βαλτώδεις και ασαφείς, επιφάνεια περίπου 9km2 , μήκος περίπου 4 km και μέγιστο πλάτος περίπου 3km. Ο πλησιέστερος στις όχθες της οικισμός είναι ο Άγιος Νικόλαος, στην άλλη ακτή του λαιμού που την χωρίζει από την θάλασσα. Βρίσκεται στο δίαυλο μετανάστευσης πουλιών. Πάπιες, φαλαρίδες και πολλά υδρόβια πουλιά  έρχονται εδώ να ξεχειμωνιάσουν.
Μια ρηχή υφάλμυρη παράκτια λίμνη είναι η Σαλτίνη (ή Σαλίνη). Η έκταση της υπολογίζεται σε 210 ha και βρίσκεται στο βόρειο τμήμα της χερσονήσου Στέρνας, νότια από το αεροδρόμιο του Ακτίου. Η γύρω περιοχή είναι επίπεδη με εκτεταμένες καλλιέργειες και χορτολίβαδα. Χρησιμοποιείται κυρίως για αλιεία ενώ στη νότια πλευρά της υπάρχει ένα τεχνητό κανάλι που συνδέει τη λίμνη με το Ιόνιο πέλαγος. Μέσω αυτού του καναλιού εισέρχονται ψάρια από τη θάλασσα στη λίμνη. Αποτελεί βιότοπο ιδιαίτερα μεγάλης σημασίας και καταφύγιο πολλών ειδών ιδιαίτερα πουλιών παρά τα προβλήματα που αντιμετωπίζει εξαιτίας της υπερβόσκησης, της οικοπεδοποίησης, της λαθροθηρίας και της υποβάθμισης του περιβάλλοντος λόγω των έργων για τη κατασκευή της υποθαλάσσιας σήραγγας Ακτίου Πρέβεζα.
Τέλος σημαντικός βιότοπος χαρακτηρίζεται το ρέμα Νύσσας στο Λουτράκι Κατούνας. Ρέμα μόνιμης ροής με ένα ώριμο πλατανόδασος εξαιρετικής ομορφιάς να το περιβάλλει και σημαντικό για τα πουλιά ενώ παράλληλα καταγράφονται στη λίστα μας είδη όπως η βίδρα, το κουνάβι, αλεπού, φρύνους, λιμνοβάτραχους κτλ. Αξίζει να αναφερθεί ότι ο Σύλλογος Κατουνιωτών Αθήνας "Φίλιππος ο Ακαρνάν" και ο Ιππικός Όμιλος Μεδεώνος πραγματοποιήσαν τέλη Μαϊου πολιτιστικές εκδηλώσεις με στόχο την για την ανάδειξη, προβολή και προστασία του υδατορέματος.
Είναι πολλοί, λοιπόν, οι λόγοι για τους οποίους οι υγρότοποι είναι από τα πιο σημαντικά και φιλικά προς τον άνθρωπο οικοσυστήματα προσφέροντας ανυπολόγιστες υπηρεσίες και αγαθά. Τα τελευταία χρόνια παρουσιάζεται στην ελληνική αλλά και τοπική κοινωνία η τάση για αναγνώριση της τεράστιας σημασίας τους. Ωστόσο, υποβαθμίζονται σε τέτοιο βαθμό ώστε να χάνεται η μοναδική οικολογική τους αξία, παρόλο τις νομοθεσίες και τις κοινοτικές οδηγίες που υπάρχουν για την προστασία τους και τη διαχειριση τους όπως της 2000/60/EK Οδηγία πλαίσιο για τα νερά. Ευελπιστούμε να μην μιλάμε για παγκόσμια ημέρα μνήμης των ελληνικών υγροτόπων που τονίζουν οι περιβαλλοντικές οργανώσεις. Δικαιούμαστε να αισιοδοξούμε όταν για την αειφορικής τους διαχείριση διεξάγονται συντονισμένες και ορθές προσπάθειες διατήρησης.

Αντί επιλόγου
Η Δυτική Ελλάδα είναι η πιο πλούσια σε υγροτοπικά συστήματα με 443.745 τετραγωνικά χιλιόμετρα και 41 τύπους υγροτόπων ενώ ακολουθεί η Κεντρική Μακεδονία με 16 υγροτόπους. Οι περιοχές αυτές χαρακτηρίζονται ως πολύτιμη περιβαλλοντική κληρονομιά της Ελλάδας ενώ για το νομό Αιτωλοακαρνανίας έχουν συμπεριληφθεί στον κατάλογο Ramsar οι Λιμνοθάλασσες Μεσολογγίου-Αιτωλικού και ο Αμβρακικός κόλπος. Στο οικολογικό δίκτυο Natura 2000 έχουν ενταχθεί προστατευόμενες περιοχές που σφύζουν από ζωή βιοτικών παραγόντων. Ιδιαίτερα θαυμαστή είναι η πληθώρα υδρόβιων πουλιών που βρίσκουν εκεί χώρους για αναπαραγωγή, φώλιασμα, τροφή και ξεκούραση ενώ πολλά από τα είδη είναι μεταναστευτικά. Η σημασία της βιοποικιλότητας της Τριχωνίδας, Λυσιμαχίας, Οζερού, Αμβρακίας, Εύηνου ποταμού, Αχελώου είναι ζωτικής σημασίας για την ευημερία του ανθρώπου και μέγιστης περιβαλλοντικής αξίας. Παρόλα αυτά υπάρχουν και υγρότοποι σημαντικής οικολογικής αξίας που δεν είναι ευρέως γνωστοί. Οι λίμνες Σαλτίνη, Βουλκαριά, Κομήτη, η λιμνοθάλασσα Λιμένι, το ποτάμι Νύσσα προσφέρουν πολλαπλές υπηρεσίες και αγαθά στον άνθρωπο και το περιβάλλον.